Five young journalists write about Auschwitz.
wtorek, 13 lutego 2007
Co powiedziałby nam obóz, gdyby mógł mówić?

Co powiedziałby nam obóz, gdyby mógł mówić?

Czy opowiedziałby nam o ogromnym cierpieniu ludzi, którzy kiedyś byli w nim więzieni? Czy opowiedziałby nam o kobietach, które ze strachu i by chronić dzieci, chowały je w latrynach pełnych odchodów? A może opowiedziałby nam o mężczyznach, którzy zagazowali tysiące ludzi, a którzy wieczorami byli przykładnymi mężami i dobrymi ojcami?

A może to wszystko zostanie przemilczane? A może obóz opowie nam o pięknych momentach spędzonych w nim?

Czy opowie nam także o milionach ludzi, którzy po wojnie odwiedzili to miejsce i którzy po tym wszystkim nie byli już tymi samymi ludźmi?

Oboz potrafi mówić. Słyszałem go. Ale żeby go usłyszeć potrzebujemy więcej niż tylko jednej szybkiej wizyty tam na miejscu. Żeby usłyszeć obóz potrzebujemy ciszy i spokoju. Nie powinniśmy iść z żadną grupą, którą przewodnik zasypuje godnymi poznania faktami, ale też tymi niezbyt istotnymi. Zamiast tego powinniśmy chodzić po obozie i poddać się bezwolnie tej chwili. Powinniśmy poświęcić więcej czasu myślom i wsłuchiwaniu się. Co opowiedzą nam ruiny krematorium? A co drewniane i murowane baraki? Kilometrowy drut kolczasty, latryny, ulice, szyny kolejowe, co one nam powiedzą?

Nie chcę powiedzieć nic złego o oprowadzaniach po obozie. One są ważne, stawiają nam przed oczyma zgrozę obozu, odpowiadają na pytania i przyczyniają się do naszej edukacji. Jednak nie przyczyniają się w dużym stopniu do emocjonalnego wyjaśnienia i do zrozumienia tego wszystkiego. A może tego nie chcą?

Ludzie biegają w pośpiechu po obozie, „zaliczając” kolejny obiekt na liście, który chcą koniecznie zobaczyć. Wracają do autobusu, z którego przedtem zostali „wypchnięci”.

Może powinniśmy być po prostu spokojni i przysłuchiwać się.

„To wszystko wydarzyło się tylko i dlatego, że wszyscy odwrócili wzrok“, to powiedział do mnie obóz.

A co powiedział obóz do Ciebie?

                            

Ralph Pache

Übersetzung: Ela Pasternak, Dominika Antosz (nantosz@wp.pl)

                  

20:56, interjournalists , Teksty po polsku
Link Dodaj komentarz »
Was würde uns das Lager sagen, wenn es sprechen könnte?

Was würde uns das Lager sagen, wenn es sprechen könnte?

Würde es von dem unglaublichen Leiden der Menschen erzählen, die in ihm einmal eingesperrt waren? Würde es uns davon erzählen, dass Frauen ihre Kinder in den mit Fäkalien gefüllten Latrinen versteckt haben, aus Angst die Kinder würden ansonsten gequält werden? Oder davon erzählen wie die Männer, die tagsüber tausende von Menschen vergasten ihren Frauen ein guter Ehemann und ihren Kindern ein guter Vater waren?
Oder würde es all das gar nicht zur Sprache bringen, sondern würde uns lieber von den schönen Momenten im Lager erzählen?
Würde es uns auch von den vielen Millionen Menschen erzählen, die es  seit dem Kriegsende besucht haben, die nach ihrem Besuch nicht mehr die selben Menschen waren, als die sie hergekommen waren.

Das Lager kann sprechen. Ich selbst habe es gehört. Doch wir brauchen mehr als einen gehetzten Besuch um es zu hören. Um das Lager hören zu können brauchen wir Ruhe. Wir dürfen kein Teil einer Gruppe sein, die von ihrem Führer mit allen möglichen wissens- und unwissenswerten Fakten überschüttet wird.
Stattdessen sollten wir im Lager herumlaufen, uns treiben lassen. Zeit in das Denken investieren, in das Gedankenstreifenlassen, in das Zuhören.
Was erzählen einem die Ruinen der Gaskammern? Was die Holz- und die Steinbaracken? Was die kilometerlangen Stacheldrahtzäune, die Latrinen, die Straßen, die Eisenbahnschienen.

Sicherlich möchte ich nichts gegen die Führungen durch das Lager an sich sagen. Sie sind wichtig und bringen uns das Grauen des Lagers vor Augen, klären offene Verständnisfragen, tragen zur Wissensbildung bei. Doch weder zur emotionalen Klärung, noch zum Verständnis des Großen Ganzen können sie besonders viel beitragen. Vielleicht wollen sie das ja auch gar nicht.

Dennoch hetzen Gruppen von Menschen durch das Lager, machen ein Häkchen auf Ihrer Liste der Dinge, die sie gerne sehen wollten und rennen zurück zu ihrem Bus, der sie zuvor in hunderten ausgespuckt hatte.

Vielleicht sollten wir einfach ruhig sein und dem Lager zuhören.

„Das hier konnte nur passieren weil alle weggeschaut haben.“, das hat das Lager zu mir gesagt.

Was hat es zu Dir gesagt?

Ralph Pache

20:51, interjournalists , Ralph Pache
Link Dodaj komentarz »
poniedziałek, 05 lutego 2007
Normal in Auschwitz leben

Der Zaun um Birkenau ist hoch. An seinem oberen Teil gibt`s Stacheldraht. Wenn man am Opferdenkmal steht, sieht man durch diesen Stacheldraht Häuserdächer, die sich in der Nähe befinden.

Ich weiß nicht, wie man so nah am Konzentrationslager leben kann. So nah an einem Ort, wo solche Sachen passierten.- wundert sich Karolina, 18, die Schülerin einer Oberschule in Oswiecim. Ich könnte es sicher nicht machen. Wenn ich sie nach der Geschichte frage, antwortet sie: Man spricht nicht darüber. Erst dann, wenn es irgendeinen Jahrestag des Lagers gibt. Auβerdem lebt man normal. Normal, also die Schule, das Haus, manchmal auch Spaβ. Aber eigentlich nur die Jüngeren genieβen die Zeit. Und sie haben auch Platz dafür, weil es in der Stadt auch Diskos und Pubs gibt. In der Nacht beginnt die Stadt zu leben. Diskos sind hier so, wie überall.

Nur einmal, als ich in Richtung des Zentrums ging, traf ich eine Gruppe von Jungen, an denen man leicht erkennen konnte, dass sie betrunken waren. Sie sangen eine Melodie: Brown girl in the rain einfach so: Auschwitz Birkenau, scha la la la la. Danach ist es still. Jeder geht in seine Richtung.

Die Einwohner von Oswiecim haben an der ganzen Nachkriegszeitgeschichte von Auschwitz am schlimmsten gelitten. – schreibt Agnieszka Sabor in einem Artikel „Gekennzeichnete Stadt” . Die Neugestaltung der Umgebung um das Lager ist  eine moralische Verpflichtung. Aber ist es wirklich schwierig die Unruhe der Menschen, denen vor Jahren Parzellen im Gebiet zwischen Oswiecim und Auschwitz zugeteilt wurden, zu verstehen?


 Anna M. Potrzeszcz

Übersetzung: Dominika Antosz(nantosz@wp.pl)


13:30, interjournalists , Texte auf Deutsch
Link Dodaj komentarz »
Wie ein großer Friedhof

Wenn ich durch das Gelände des Konzentrationslagers in Auschwitz gehe, begleitet mich die unaufhörliche Stille, der leichte Windstoβ. Am Himmel gibt es ständig Wolken zu sehen. Im Kopf sammelt sich die Unmenge von Gedanken, die mich drücken und zu den Reflexionen bewegen. Es tauchen immer wieder neue Fragen auf, auf die mir sowieso keiner eine Antwort gibt.

Während ich so durch das Lager gehe, habe ich den Eindruck, dass dies gröβte und der anonymste Friedhof von allen Friedhöfen ist. Genau hier kamen unschuldige Menschen ums Leben, Mütter verloren ihre Kinder, Frauen ihre Männer. Genau hier starben ganze Familien. Um zu überleben, mussten sie mit eigenen Schwächen kämpfen… Jetzt herrscht hier eine unaufhörliche Stille. Die Besucher scheinen abwesend zu sein, in ihren Gedanken verloren. Bei manchen sind Tränen zu sehen.

Schön ist, dass die Leute Empfindlichkeit diesem Ort gegenüber zeigen. Es ist schön, dass wir ihm die Achtung schenken, die er verdient. Dank dem Besuch hier sollten wir zu schätzen wissen, dass wir leben können, dass wir frei sind und dass niemand uns die Menschlichkeit wegnimmt.

Sorgen wir deswegen dafür, dass dieser Ort und die Geschichte dieser Menschen nie aussterben!

Anna Malinowska

Übersetzung: Dominika Antosz(nantosz@wp.pl)

 

13:27, interjournalists , Texte auf Deutsch
Link Dodaj komentarz »
Wir sind alle Flüchtlinge

Stacheldraht, Wächter, die Angst einjagen. Dass der Häftling einfach weiß, dass es aus dem Lager keinen Ausweg gibt. Wenn ja, dann nur durch den Kamin, so scherzten immer SS-Leute.hhh

Die Liebe

Trotzdem floh man. So wie Mala und Edek. Jung und ineinander verliebt. Sie war eine Jüdin und er ein Pole. Sie flüchteten verkleidet. Man konnte nicht zulassen, dass die langen Haare das Geheimnis verraten. Sie überschritten das Lagertor, aber nicht für lange Zeit. Sie wurden bald gefangen. Danach kamen Qualen und schlussendlich der Tod.

Manche von den Häftlingen sagten, dass es dank der Liebe möglich war, das Lagerstor zu überschreiten- erzählt Ewelina Matusz, Museumsführerin. Natürlich aber nicht wortwörtlich. Nur so weit, dass man daneben und nicht in der Mitte der Hölle sein konnte.

Aus den Berichten der ehemaligen Häftlinge wissen wir, dass Mala sehr oft erzählte, dass sie liebt und geliebt ist- erzählt weiter Matusz. Sie war glücklich. Sie hoffte, dass ihnen gelänge, wegzukommen und ein normales Leben zu führen. Zusammen gegen die Todesmaschine, gegen das Konzentrationslager.

Das Denken

Um aus dem Lager fliehen zu können, musste man eine Gelegenheit haben. Es war wichtig, dass man seine Arbeit außerhalb des Lagers verrichtete. Es ging um technische Möglichkeiten, die aber nicht jeder hatte. Doch, wir dachten über die Flucht, gibt Kazimierz Smolen zu, einer der ehemaligen Häftlinge vom Lager Auschwitz-Birkenau. Aber man begnügte sich mit dem Gedanken...

Die Musik

Aber wie soll man flüchten, wenn man ständig unter Aufsicht ist oder wenn man im Lager irgendeine Funktion erfüllte. Ein Beispiel dafür ist die Musik der Auschwitz- Kapelle. In diese Gruppe kamen immer wieder neue Personen, z.B. die Dirigenten: Franz Nierychlo und Adam Kopycinski.

Bis zum Jahre 1941 wusste niemand, dass so ein Orchester irgendwann bestehen würde, schreibt Ignacy Szczepanski in seinem Buch „Häftlings- Kapelle“. Niemand dachte in seinen kühnsten Träumen daran, dass dieses Orchester in voller Besetzung bestehen wird. Unvorstellbar war auch, dass so viele berühmte Personen dort spielen würden. Es waren Leute da, die am Fagott, Schlagzeug, Klavier und an der Geige gespielt hatten. Sie traten als eine Gruppe auf, meistens, um den SS-Leuten Freude zu bereiten. Im Buch von Szczepanski liest man folgendes über den Sinn dieser Kapelle: der groβe musikliebhabende Mäzen Szumanski aus Krakau sagte oft: „die Deutschen haben da alles mit dem Stacheldrahtzaun umgeben und schauten, dass niemand flieht. Und ich mache die Augen zu und bin auβerhalb des Drahtes. Sie wissen nicht, dass wir alle Flüchtlinge sind.“

Anna M. Potrzeszcz

Übersetzung: Dominika Antosz (nantosz@wp.pl)


13:23, interjournalists , Texte auf Deutsch
Link Dodaj komentarz »
sobota, 27 stycznia 2007

Foto: Ralph Pache (www.fotojournalist.de)

62. rocznica wyzwolenia obozu. Rampę w Birkenau przykrywa śnieg. Ciemno, dookoła zarysowują się kształty baraków i drutu. Idziemy razem w stronę mocnych swiateł skierowanych ku niebu. - Tu jest dzisiaj, jak w stajence - zauważa Ania.
Przyspieszamy, bo zimno. Im bliżej pomnika, tym więcej ludzi. Słychać wiele języków. Delegacja z Włoch składa kwiaty, ktoś w tym czasie udziela wywiadu dla telewizji.
- Nie zapomnę, jak kiedyś nad obozem przeleciał rosyjski samolot - mówi Józef Paczyński, numer obozowy 121. - Zrzucił na spadochronie świeczkę, która powoli spadała w dół, w końcu zgasła.
Byli więźniowie rozmawiają, uśmiechają się, pozują do zdjęć. Nie ma oficjalnych przemówień. - I dobrze - mowią niektórzy.
Wielu z nas zapaliło znicze. Pomnik w pomarańczowej łunie. Wracamy wzdłuż białych torów między ogrodzeniami. Światła autokaru byłych więźniów oddalają się obozową drogą.
To ostatni dzień polsko-niemieckiego seminarium dziennikarskiego, podczas którego pisaliśmy o Auschwitz.


Ula Ajdacka
Teresa Rut

23:32, interjournalists
Link Dodaj komentarz »
piątek, 26 stycznia 2007
Wszyscy jestesmy uciekinierami

Druty, straż, zastraszanie. Byle więzień czuł, że z obozu nie ma wyjścia. Chyba, że przez komin - jak zwykli żartować esesmani.

Miłość

Mimo to uciekano. Tak jak Mala i Edek. Młodzi, zakochani. Ona Żydówka, on Polak. Wyszli w przebraniu. Jako więzień z umywalką na głowie i esesman. Nie można było pozwolic, by długie wlosy Mali zdradziły sekret. Przekroczyli bramy obozu, ale nie na długo. Zostali złapani. Potem byly tortury i śmierć.

Niektórzy więźniowie mawiali, że miłość pozwalała im przekraczac bramy obozu – opowiada Ewelina Matusz, przewodniczka w Muzeum. Nie dosłownie oczywiście. Na tyle zaś, by być obok, nie w środku tego piekła.

Z relacji byłych więźniarek wiemy, że Mela często opowiadała, że kocha i jest kochana – ciagnie Matusz. Byla szczęśliwa. Miała nadzeję, że uda im się uciec i wieść normalne życie. Razem przeciwko machinie śmierci, jaką byl obóz.

Myślenie

Żeby uciec trzeba bylo mieć do tego sposobność. Ważne było, czy się wychodzi do pracy poza obóz. Chodzilo o możliwości techniczne. Nie każdy takie miał.

Myśleliśmy o ucieczce – przyznaje Kazimierz Smoleń, byly więzień Auschwitz-Birkenau.- Ale na myśleniu sie kończylo.

Muzyka

Ale jak tu uciec jak się jest pod ciąglym nadzorem strażnika? Na dodatek pełni sie jakąś wyjątkową funkcję. Choćby muzyka w Kapeli Oświęcimskiej. A byla taka. Przewinęło sie przez nią wielu muzyków. W tym jej dyrygenci: Franz Nierychło i Adam Kopyciński.

Do 1941 nikt nie wiedział, że powstanie taka orkiestra – pisze Ignacy Szczepański w książce: Haftlings-kapelle. - Nikt nawet w najśmielszych marzeniach, nie wyobrażał sobie takiego składu instrumentów. Ani  że grać w niej będzie tylu znakomitych muzyków.

Pianisci, perkusiści, skrzypkowie, fagociści. Wystepowali jako zespół. Najczęściej dla dostarczenia rozrywki esesmanom. Wiadomo tylko było, że mogą grać niemieckie kompozycje: Mozarta, Schuberta. W żadnym wypadku Chopina. Za nieposłuszeństwo byli bici.

Dla nas więźniów z orkiestry, muzyka była swego rodzaju ucieczką. Wielki meloman mecenas Szumański z Krakowa mawial: < Niemcy tu wszystko odrutowali, strzegą, żeby nikt nie uciekł, a ja zamykam oczy i jestem poza drutami. Oni nie wiedzą, że my wszyscy jestesmy uciekinierami.>1

1 Cytat pochodzi z książki: Haftlings-kapelle Ignacego Szczepańskiego .

Anna M. Potrzeszcz

10:23, interjournalists , Teksty po polsku
Link Komentarze (3) »
Drei, vier, Brigadier

Miasto dziś

Oświęcim, czterdziestoczterotysięczne miasteczko usytuowane na południowy zachód od Krakowa. Na środku rynku znajduje się ustawiony pokracznie  sklep Justine Fashion Boutique, w południowej pierzei budynków okalających rynek - Pizza Hit, zaś w zachodniej - Max Cafe.

Zwiedzanie

Po mieście oprowadza nas dziewiętnastoletni Tilman, który przyjechał na roczny wolontariat do Centrum Żydowskiego w Oświęcimiu. Pokazuje życie nieistniejącego już miasta, tłumaczy symbolikę nagrobków żydowskich, opowiada historie ludzi, którzy to miejsce tworzyli. Przez lata upływającej historii miasto przyjmowało rozmaite nazwy Oshpitzin, Oświęcim, Auschwitz. Zawsze mile widziani byli tu Żydzi, którzy przed wojną stanowili większość mieszkańców. Nazwę Oshpitzin wywodzono od skrótu żydowskiego słowa oznaczającego gościnność.

Zwiedzając miasteczko nieopatrznie przekraczamy jezdnię w nieprzeznaczonym do tego miejscu. Pasy są dużo dalej, trzebaby się cofać, a tu zimno i śnieżnie... Nagle cyk: zza przystanku wyskakuje Pan Policjant z pałką. A wy tu co, że wy to jak, tak nie po pasach, nie w zgodzie z naszym polskim prawem... Aber wir verstehen nicht... Turisten...

Also... Pan się wycofał. Na ja. Elementarne podstawy gościnności zostały zachowane.

Sylwia Mróz

08:47, interjournalists , Teksty po polsku
Link Komentarze (2) »
All texts by Anna M. Potrzeszcz

1. Oczy dziecka w obozie

2. Normalnie żyć w Oświęcimiu

Dla przyjezdnych Oświęcim kojarzy się wyłącznie z obozem. A przecież to nie wszystko.

3. Wszyscy jesteśmy uciekinierami 

Druty, straż, zastraszanie. Byle więzień czuł, że z obozu nie ma wyjścia. Chyba, że przez komin - jak zwykli żartować esesmani.


Anna P.

Ania is 22 years old. She came from Warszawa to Oswiecim to prepare for her master thesis. She thinks that the insights she could gain in Auschwitz could help her understanding the topic of her master thesis „Jews in Jedwabne, on the basis of literature“ in a better way. It’s her first time as an adult being in Oswiecim. She was deeply touched by the visit to the Auschwitz Concentration Camp. The biggest task for her, she says „is to put my thoughts and emotions into my texts.“

written by Ralph

aneczka-p@o2.pl


08:14, interjournalists , Anna M. Potrzeszcz
Link Dodaj komentarz »
All photos by Ralph Pache

Ralph

He is 26 years old German photography student. That’s the thing that helps him to describe the world and he wants to develop this passion in his future. He is the leader of charity organisation “Leo Club” and is also a member of photography organisation “Freelens”. He always has his own opinion in discussions. His dream is to visit all capital cities of European Union.

written by Anna M.

ralph@ar-pi.de

08:13, interjournalists , Ralph Pache
Link Dodaj komentarz »
 
1 , 2 , 3